Μια άλλη ανάγνωση της Αριστοτελικής μεσότητος

 Theodossios Tassios

Τελετή αναγόρευσης του ομότιμου καθηγητή του Ε.Μ.Π., Θεοδοσίου Τάσιου σε επίτιμο διδάκτορα του Ε.Κ.Π.Α.
18/12/2014

Δεν υπάρχει σχεδόν καμία ανθρώπινη στάση ή δράση που να μην αναφέρεται στη σχέση μας με τον άλλον. Δηλαδή που να μην εμπεριέχει ηθικής κατηγορίας ενεργήματα. Εξ ου και σχεδόν ολοσυμβάντος θα αναφερθώ πάλι στα Ηθικά Νικομάχεια και σας είμαι ευγνώμον εκ προοιμίου για την ευγενική προσοχή την οποία μου προσφέρετε. Ως εισαγωγή συμμερίζομαι πλήρως την άποψη (πρόσφατη) Κανναδού συναδέλφου ο ποίος είπε:  «ό,τι και να λέτε δεν τα έχουν καταλάβιε ακόμη τα Ηθικά του Αριστοτέλη». Παραδείγματος χάριν άμεσα ή έμμεσα ομολογείται ότι η αριστοτελική ρήση «μεσότης ἐστὶν ἡ ἀρετή»  ή παραείναι στριφνή, ή βρε παιδάκι μου κάπως ρηχή δε σας φαίνεται;  Μάλλον αταίριαστη για γίγαντας ηθικής φιλοσοφίας που τη διατύπωσε…  Συνέχεια

Advertisements

Λoγ[ισμ]ος και Όνειρο

 

MP2

Επιθυμία: Η τέχνη της αρχιτεκτονικής, να μπορεί να αποκρίνεται θετικά στο ερώτημα της ζωής και με αφορμή αυτήν και δι’ αυτής, ο άνθρωπος να αποκτά την ευαισθησία που με μεγάλη προθυμία προσφέρει απλόχερα και ανιδιοτελώς η τέχνη.

Η φύση, διαπιστώνει ο Kant, κρύβει μέσα της τη βαθιά σκοπιμότητα:  οδηγεί τον άνθρωπο ολοένα στην προσωπική τελειότητα και αυτό με τη σειρά του οδηγεί στο χτίσιμο μιας επιδιωκόμενης κοινωνίας. Η ανεστιότητα του σύγχρονου ανθρώπου είναι πολύ περισσότερο επικίνδυνη  -χωρίς να υποτιμάται καθόλου το πρόβλημα των αστέγων στους δρόμους στη σύγχρονη εποχή- καθώς ο άνθρωπος φαίνεται να χάνει τον προσανατολισμό του. Εάν βρεθεί αυτός, τότε θα μπορέσει ανάλογα και συνακόλουθα να λυθεί και το πρόβλημα των αστέγων. Η τέχνη, και μαζί με αυτήν η αρχιτεκτονική, ναι μεν οφείλει να διαφυλάσσει το καθήκον αυτό, αλλά μαζί τους ο άνθρωπος θα πρέπει να είναι ικανός να μπορεί να αντιλαμβάνεται το σκούντημα στον ώμο και κάθε τόσο να ανασκουμπώνεται με περισσότερη ελπίδα και όρεξη για αλλαγή. Ο τρυφηλός τρόπος ζωής, η διαρκώς αυξανόμενη τάση του ανθρώπου για απόκτηση υλικών αγαθών[1], χωρίς άμεσα πρακτικούς σκοπούς, η επίπλαστη αρετή και η πολυτέλεια του δαπανηρού φέρεσθαι, που δίνει τάχα τις μιαν ευδαιμονία, είναι τα σημεία εκείνα που ο άνθρωπος οφείλει και πρέπει να αναχαιτίσει προς όφελος του ίδιου του εαυτού και εν τέλει ολόκληρου του κόσμου. Η νιτσεϊκή αντίληψη του Valéry για την αρχιτεκτονική εν γένει, η οποία προτάσσει το «εμείς» έναντι του «εγώ» και η οποία βλέπει την αρχιτεκτονική ως τέχνη εφάμιλλη της μουσικής, είναι ένα σημείο εκκίνησης που οφείλουμε να προσέξουμε. Για να μπορέσει να μας συγκινήσει το κτήριο, όπως το πλάσμα που αγαπάμε, οφείλουμε να διαχειριστούμε την αρχιτεκτονική ως καθεστώς τέχνης και λόγου μέσα από την αυτοσυνείδητη ελευθερία[2], τη μόνη αληθινή ελευθερία, που δύναται να  καθυποτάξει τις σκαιές πτυχές της φαντασίας μας. Όλο αυτό το εγχείρημα απαιτεί μια προσπάθεια, να γνωρίζεις διαρκώς τον εαυτό σου και ταυτόχρονα να τον οικοδομείς[3], που εν τέλει αποτελεί δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο ποιητής επιμένει στην άποψη πως ο άνθρωπος δε γνωρίζει από τι εκπληκτικό εργαλείο είναι καμωμένο το σώμα του[4]. Αυτή η αυτοσυνειδησία που απαιτείται από την τέχνη έχει σαν προορισμό το απόλυτο και αληθές. Συνέχεια

ωΒ[α]λ

icon-oval

πίσω από απλά πράγματα κρύβομαι, για να με βρείτε·

αν δε με βρείτε, θα βρείτε τα πράγματα,

θ’ αγγίξετε εκείνα που άγγιξε το χέρι μου,

θα σμίξουν τα χνάρια των χεριών μας.

το αυγουστιάτικο

φεγγάρι γυαλίζει στην κουζίνα

σα γανωμένο τεντζέρι (γι’ α

υτό που σας λέω γίνεται έτσι)

φωτίζει τ’ άδειο σπίτι και τη γονατισμένη σιωπή του σπιτιού –

πάντα η σιωπή μένει γονατισμένη.

η κάθε λέξη είναι μια έξοδος

για μια συνάντηση, πολλές φορές ματαιωμένη,

και τότε είναι μια λέξη αληθινή, σαν επιμένει στη συνάντηση.

Το νόημα της απλότητας, Παρενθέσεις (1946-1947)
Γ
ιάννης   Ρίτσος

Πρελούδιο

Η παραδοξότητα του τίτλου με οδηγεί αμέσως στην υποχρέωση να αιτιολογήσω την επιλογή του.  Μολονότι ο τίτλος παραπέμπει αρχικώς σε ένα σχήμα, ωστόσο διαθέτει κάτι περισσότερο από την αυτοαναφορική προφάνεια της πρώτης ανάγνωσής του. Ο τίτλος από ένα φαινομενικά μονοσήμαντο σχήμα, μετατρέπεται σε μια δυνητική κατάσταση περιπτώσεων, μια διάθεση να μιλήσω για τρεις συνιστώσες μέσα στο χρόνο, οι οποίες με απασχόλησαν και που η καταγραφή τους μετατράπηκε εν τέλει  σε αυτήν εδώ την εργασία. Τούτες είναι το ωραίο και η αισθητική, ο Ευπαλίνος ή ο Αρχιτέκτων του Paul Valéry και η σχέση των τεχνών κυρίως της αρχιτεκτονικής με την αλήθεια.  Συνέχεια

Η προοπτική στην Αναγέννηση

Η παρούσα εργασία μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα «απωθημένο ιστοριογραφικού» του γράφοντος. Από πολύ μικρός, εκείνο που πάντα με εντυπωσίαζε και συνάμα με γοήτευε στα διάφορα έργα ζωγραφικής που παρατηρούσα στα πρώτα μου βιβλία και προσπαθούσα να μιμηθώ, ήταν η αίσθηση του βάθους. Έτσι το έλεγαν οι δάσκαλοί μου και κάθε που πήγαινα να αντιγράψω έναν πίνακα σπουδαίο, πάντα κάτι με κέντριζε αλλά ταυτόχρονα με εμπόδιζε ώστε να αποδώσω αυτήν την… αίσθηση του βάθους.

συνέχεια στο issuu

Κυριακάτικα Εξάρχεια

Πάντα κάτι μέσα μου χαμογελούσε μόλις άκουγα τη λέξη Κυριακή. Είχα συνδέσει αυτή τη λέξη με κάτι γιορτινό, λαμπερό, πλούσιο και χαρούμενο. Από τα κυριακάτικα τραπέζια που ετοίμαζε η μάνα μου για ολόκληρη την οικογένεια, έως τις ατελείωτες βόλτες μαζί με τον πατέρα μου, θυμάμαι, στον ΗΣΑΠ, να καθόμαστε να εξερευνούμε πως κινείται ο τροχός πάνω στη ράγα. Και ήταν εκείνη η μέρα, περισσότερο από όλες τις άλλες, που δεν ήθελα να έχει τέλος. Να μη βραδιάσει ποτέ και έρθει η Δευτέρα.
Έτσι φαντάζουν τα Εξάρχεια στη σκέψη μου. Σαν μια γιορτή. Άρχισε καιρό πριν από μας και έχει βάλει τα καλά της να υποδεχτεί στα διάφορα στενά της τον κάθε λογής επισκέπτη. Δεν κάνει εξαιρέσεις και δέχεται τους πάντες. Συνέχεια

Άρης Κωνσταντινίδης / Frank O΄Gehry ταξίδι στην αλήθεια σε ενεστώτα χρόνο

Δύο ταξίδια στην ιστορία. Τη νεώτερη και την πιο σύγχρονη. Το πρώτο κουβαλά μαζί του τις μνήμες του μοντέρνου στην ελληνική γη. Το δεύτερο ταξίδι έχει τα σημάδια της αποστροφής απ’ το μοντέρνο, όχι όμως κι από την ιστορία. Μιλώντας κανείς για κτίρια σημαίνοντα στην περιοχή της Αναβύσσου και του Bilbao, είναι σα να ξετυλίγει ένα κομμάτι της ιστορίας του 2ου μισού του  20ου αιώνα. Μια ιστορία που αφήνει πίσω της αλήθειες ή ψέματα, αφορισμούς, -ισμούς της τέχνης, εν γένη,  μια ιστορία που προσδιορίζεται μέσα από τις αντιθέσεις της αλλά και από συγκλίνουσές της. Μια ιστορία που προσπαθεί να καταλάβει το σύγχρονο κόσμο να κατασκευάσει κτίρια που εναντιώνονται ή συμπορεύονται με την ιστορία. Άλλοτε τα κτίρια αυτά κρατάνε στάση ειρωνική, ή παιγνιώδη και άλλοτε γίνονται φορείς σύγχρονων νοημάτων.

συνέχεια  εδώ