οδός Μοργκεντάου

Nikea

Τα πρώτα χρόνια της ζωής μου τα πέρασα στη Νίκαια. Εκεί για πρώτη φορά και αφού ήρθα σε επαφή με το ποιος είναι ο μπαμπάς και η μαμά,  γνώρισα το περιβάλλον μου, τη γειτονιά, τους πρώτους μου φίλους. Εκεί έκανα τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, έμαθα ποδήλατο και στα στενά γύρω από το σπίτι μου έπαιζα τα απογεύματα με τα παιδιά της γειτονιάς. Το ‘χαμε συνήθειο όταν ερχόταν το απόγευμα να μαζευόμαστε οι φίλοι, κάποιοι μικρότεροι , κάποιοι μεγαλύτεροι και να μας βρίσκει το βράδυ στους δρόμους 4 και 5 οικοδομικά τετράγωνα πιο κάτω από το δικό μας σπίτι. Οι παραστάσεις που δέχτηκα ήταν των σπιτιών εκείνων. Τα σχολεία που είδα ήταν εκείνα πρώτα και αυτό όπως είναι φυσικό, σε κάθε άνθρωπο αφήνει ένα μικρό αποτύπωμα. Ένα αποτύπωμα που μπορεί, όσο περνούν τα χρόνια, να επιστρέφεις σε αυτό και να αξιολογείς τις νέες παραστάσεις της ζωής σου με εκείνο το πρώτο αποτύπωμα. Άλλοτε να σε κερδίζει το παρελθόν και άλλοτε να σε κατακτά το εκάστοτε παρόν. Συνέχεια

Advertisements

Η Κριτική Ικανότητα

η κριτική ικανότητα ως αντίστοιχη της αισθητικής κρίσης και η αναγκαστική διερεύνησή της, στο πλαίσιο της συνολικής προσπάθειας αντιμετώπισης των νοητικών διεργασιών

Architectural-Landscape-with-a-Canal

Το 1770 ο Immanuel Kant συγγράφει ένα μικρό δοκίμιο, εν είδει σημειώσεων,  με  τίτλο Παρατηρήσεις γύρω από το Αίσθημα του Ωραίου και του Υπέροχου, πιθανόν επηρεασμένος, από τον Edmund Burke, έναν Ιρλανδό εμπειριστή συγγραφέα, ο οποίος αν και πρώτιστα ασχολείται με τη συγγραφή δοκιμίων πολιτικού ενδιαφέροντος, επιχειρεί εντούτοις να διερευνήσει στο ομώνυμο έργο του το Ωραίο και το Υπέροχο. Κατά την περίοδο αυτή, ο Kant δεν έχει ξεκινήσει ακόμα τη συγγραφή του έργου του, του  αφιερωμένου στην Κριτική του Φιλοσοφία, η οποία θα αποτελέσει το επιστέγασμα μιας μακράς θεωρητικής πορείας. Το μικρό αυτό κείμενο του Kant μπορεί να αποτέλεσε ένα μικρό προσχέδιο για την τελευταία Κριτική του, την Κριτική της Κριτικής Ικανότητας (1790), αφιερωμένη στην αισθητική, που ακολουθεί την Κριτική του Καθαρού Λόγου και την Κριτική του Πρακτικού Λόγου. Επιχειρεί έτσι  να γεφυρώσει το χάσμα που διανοίχθηκε στις δύο αυτές Κριτικές, μεταξύ της Νόησης και του Λόγου. Σημειώνεται στο σημείο αυτό, ότι ο Kant μεταχειρίζεται τον όρο «Αισθητική» για πρώτη φορά  στην Κριτική του Καθαρού Λόγου,  σε αντιδιαστολή με τον όρο Λογική για να ονομάσει εκείνο το μέρος της Κριτικής του που εξετάζει τις a priori μορφές της εποπτείας, δηλαδή τον Χώρο και τον Χρόνο. Η κριτική περίοδος διέπεται από την θεωρία του ότι η γνώση έγκειται σε παραστάσεις του εμπειρικού κόσμου. Και εδώ πρόκειται για μια επανάσταση στην φιλοσοφία ανάλογης σημασίας με το θεωρητικό κατόρθωμα του Κοπέρνικου στην φυσική επιστήμη. Ο ορισμός της γνώσης κατά την σχολαστική παράδοση αποδέχεται ως γνώση την εξίσωση/αντιστοιχία του πράγματος με το πνεύμα. Κατ’ αυτήν, η γνώση στρέφεται προς το αντικείμενο/πράγμα αυτό καθαυτό (Ding an sich). Aυτό καθαυτό σημαίνει ότι το αντικείμενο είναι αναγκαίο και απόλυτο. Ο Kant αντιστρέφει τους όρους, το αντικείμενο στρέφεται προς την γνώση, αλλά, και εδώ έγκειται η επαναστατική του άποψη, το αντικείμενο είναι μόνο παράσταση, το αντικείμενο αυτό καθαυτό παραμένει ανέφικτο για την γνώση. Συνέχεια

Η Αισθητική των Greek(En)glish

Cathédrale Notre Dame de Paris

Cathédrale Notre Dame de Paris

Μεταξύ όλων των προσαγορεύσεων, τις οποίες εμείς οι άνθρωποι μπορούμε αφ’ εαυτών να συν-κομίσουμε στο ομιλείν, η γλώσσα είναι η υψίστη και απανταχού η πρώτη [1]

Για να ξεκινήσει κανείς να μιλά ή να γράφει για ένα τέτοιο θέμα θα έπρεπε πρώτα από όλα να εκθέσει με δύο πολύ σύντομα λόγια τις σημασίες των εννοιών που συνθέτουν τον τίτλο του. Ο τίτλος που επιλέγω για το σημείωμά μου έχει δύο σαφέστατες κατευθύνσεις. Την Αισθητική, τα greek(en)glish. Με μια διάθεση αφαιρετική θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ένα σκέλος του τίτλου αφορά τις αισθήσεις και το άλλο αφορά τη γλώσσα. Επομένως μπορούμε με μια σχετική νοητική ελευθερία να μεταφερθούμε από το πρόβλημα αυτό, στο πρόβλημα της αισθητικής της γλώσσας και να μιλήσουμε για τούτο αντί για κείνο… το θέμα όμως και η αγωνία μας παραμένει να μη θέλουμε «ετούτο να σκοτώσει εκείνο»[2]. Συνέχεια

Kill the_M_all

ερωτεύοντας (σ)την επανάσταση, επαναστατώντας με τον έρωτα

ερωτεύοντας (σ)την επανάσταση | επαναστατώντας με τον έρωτα

…η πόλη είναι η προβολή της κοινωνίας πάνω στο έδαφος.
Henri Lefebvre

Οι πόλεις μας δημιουργούνται σαν ένα αγγείο από πηλό. Προσθετικά και λίγο λίγο, με αργά και σταθερά βήματα (ίσως όχι πάντα τόσο σταθερά) μόνο που στην περίπτωση της πόλης, ο πλάστης δεν αποτελείται από ένα και μόνο όνομα. Είμαστε εν δυνάμει ο καθένας μας, άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο. Σαφέστατα όμως, και δε νομίζω ότι χωράει αμφιβολία σε αυτό, η διαμόρφωση των πόλεων αποτελεί καταρχήν πολιτικής τάξης εγχείρημα. Η αρχιτεκτονική, η γλυπτική, η ζωγραφική έρχονται αργότερα. Έτσι ακριβώς δημιουργείται μια πόλη, αλλά στη συνέχεια εκείνη στέκεται και δέχεται το κοίταγμά μας. Εμείς διαμορφώνουμε την πόλη μας έτσι ώστε μόλις τα χρόνια περάσουν, η πόλη μας να διαμορφώσει εμάς και τους απογόνους μας. Αυτή η πολύ απλή σκέψη, συνεπάγεται κάποιας ευθύνης. Η πόλη δεν μπορεί να αποτελεί ένα «πεδίο βολής φθηνό» κατά τη διάρκεια ανοικοδόμησης της. Χρειάζεται συνέπεια και καλλιέπεια. Οι πόλεις μας είναι ικανές να αποτελούν παραδείγματα για εκείνους που θα έρθουν και να πάρουμε μαθήματα εμείς οι νεότεροι μέσω αυτής, για εκείνους που έφυγαν. Συνέχεια

ωΒ[α]λ

icon-oval

πίσω από απλά πράγματα κρύβομαι, για να με βρείτε·

αν δε με βρείτε, θα βρείτε τα πράγματα,

θ’ αγγίξετε εκείνα που άγγιξε το χέρι μου,

θα σμίξουν τα χνάρια των χεριών μας.

το αυγουστιάτικο

φεγγάρι γυαλίζει στην κουζίνα

σα γανωμένο τεντζέρι (γι’ α

υτό που σας λέω γίνεται έτσι)

φωτίζει τ’ άδειο σπίτι και τη γονατισμένη σιωπή του σπιτιού –

πάντα η σιωπή μένει γονατισμένη.

η κάθε λέξη είναι μια έξοδος

για μια συνάντηση, πολλές φορές ματαιωμένη,

και τότε είναι μια λέξη αληθινή, σαν επιμένει στη συνάντηση.

Το νόημα της απλότητας, Παρενθέσεις (1946-1947)
Γ
ιάννης   Ρίτσος

Πρελούδιο

Η παραδοξότητα του τίτλου με οδηγεί αμέσως στην υποχρέωση να αιτιολογήσω την επιλογή του.  Μολονότι ο τίτλος παραπέμπει αρχικώς σε ένα σχήμα, ωστόσο διαθέτει κάτι περισσότερο από την αυτοαναφορική προφάνεια της πρώτης ανάγνωσής του. Ο τίτλος από ένα φαινομενικά μονοσήμαντο σχήμα, μετατρέπεται σε μια δυνητική κατάσταση περιπτώσεων, μια διάθεση να μιλήσω για τρεις συνιστώσες μέσα στο χρόνο, οι οποίες με απασχόλησαν και που η καταγραφή τους μετατράπηκε εν τέλει  σε αυτήν εδώ την εργασία. Τούτες είναι το ωραίο και η αισθητική, ο Ευπαλίνος ή ο Αρχιτέκτων του Paul Valéry και η σχέση των τεχνών κυρίως της αρχιτεκτονικής με την αλήθεια.  Συνέχεια

Έξεργο

Μέσα στα μάτια σου καθρεφτίζεται o εαυτός μου και ο χώρος που με περιβάλλει. Είσαι ο υπέροχος άλλος[1]. Θεέ μου πόσο όμορφος γίνομαι στον αντικατοπτρισμό σου!
Τι  υπέροχη αρμονία και τάξη είναι τούτη εδώ ανάμεσα σε μένα και σε σένα;
Η πόλη ξεδιπλώνεται σαν παραμύθι κι εγώ…
Βλέπω γαλάζια τη σκιά μου και το φως της πόλης ξεκάθαρο και πιο κρυστάλλινο από ποτέ. Σου δίνω να πιαστείς από το χέρι μου και ακολουθώ τα βήματα σου μες στα στενά της πόλης.
Όλη την ώρα τριγυρνάμε αμέριμνοι σε πάρκα και πλατείες, δε βαρέθηκες;
Στάσου. Συνέχεια