σύγχρονοι αργοναύτες

Constantine_Volanakis_Argo

Αν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι
ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.
Οδ. Ελύτης, Μικρός Ναυτίλος

Η ιστορία της Αργοναυτικής εκστρατείας συνδέεται πέρα από το μύθο, με μια βαθιά ανάγκη των ανθρώπων της εποχής να αποδεσμευτούν από την κλειστότητα των έως τότε γνωστών συνόρων. Γίνεται μια προσπάθεια να διαρρήξουν με τρόπο θαυμαστό τα όρια του γνωστού τους κόσμου και να κατακτήσουν εμπορικά και πολιτισμικά νέα εδάφη, νέους κόσμους και ορίζοντες. Η εκπληκτική ναυπηγική ικανότητα των ανθρώπων εκείνων, όπως και ο εξαιρετικός συγχρονισμός στη δύναμη και το κουπί, τους καθιστούσε ικανούς και άξιους όχι μόνο να διεκδικούν την ελευθερία τους, αλλά συγχρόνως να έχουν ένα κύρος υψηλό μέσα στη δική τους κοινωνία.  Καταφέρνουν να το πετύχουν αυτό με την εκπληκτικής ποιότητας ναυπηγική τους ικανότητα, με την τρομακτικού επιπέδου υψηλή τεχνογνωσία. Πηγαίνοντας κάπως μακρύτερα -αρχές του αιώνα- στο ποίημα του Valéry, «Ευπαλίνος», θα βρούμε μέσα στις σελίδες του μικρού αυτού έργου που μιλά κυρίως για την αρχιτεκτονική και ειδικότερα για την αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική των ναών, μια στιγμή στην οποία μιλά ο Φαίδρος στο Σωκράτη για κάποιον ναυπηγό που γνώρισε στον Πειραιά τον Τρίδων το Σιδώνιο, ο οποίος κάνει λόγο για «ξύλινα οικοδομήματα». Πράγματι, οι ανθρώπινες αυτές κατασκευές δίνουν τη μεγαλύτερη σημασία τους στον τρόπο με τον οποίο θα μεταχειριστούν τις θαλάσσιες μεταβολές και τελικά το οικοδόμημα αυτό, θα μπορέσει να παραμείνει αμετακίνητο στις διαρκείς καταπονήσεις των θαλάσσιων ρευμάτων και ακόμη περισσότερο θα ωφεληθεί από αυτές, ώστε να είναι ικανό να αναπτύξει ικανοποιητική ταχύτητα και να μπορέσει να φτάσει έγκαιρα στον προορισμό του. Οι ρότες που ακολουθούσαν τα καράβια την εποχή εκείνη ήταν ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα εξαιρετικά εκτενείς. Τα «ξύλινα τείχη» με τον καιρό θα προστατεύσουν και θα προασπίσουν την Αθηναϊκή Δημοκρατίας που αναπτύσσεται μερικούς αιώνες αργότερα. Η πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση που προκύπτει από το μύθο, είναι πέραν του προφανούς -ότι στα αλήθεια η πορεία της ζωής σε αυτό τον γεωγραφικό τόπο είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θάλασσα κι ότι ακόμα και στην ανάδυση του «Χρυσού Αιώνα» οι θαλάσσιες νίκες προσέφεραν πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν η πόλη ταυτόχρονα μαζί με τη φιλοσοφία- είναι επίσης ότι μια κοινότητα ανθρώπων, ή κοινωνία, ή λαός κερδίζει τη μάχη, ή μια γενικότερη κατάκτηση σε όποιο επίπεδο, όταν μπορεί και θέτει στόχους, όταν συγχρονίζονται τα βήματα των πολλών, όταν υπάρχει ένα πνεύμα ενωμένο το οποίο έχει όραμα. Είναι τρομακτικά δύσκολο να διαχειριστούν 150 άτομα μόνο με κουπιά ένα πλοίο ανοικτά του Αιγαίου, ή και της Μεσογείου και συνεπώς οι άνδρες αυτοί μπορούμε να φανταστούμε την απίστευτη ικανότητα τους στη συγκέντρωση και την συγχρονία, αλλά και την πειθαρχία. Η ακρίβεια των κινήσεων συνιστά μια παράξενη χορογραφία στον αφρό των κυμάτων.

Ο Κωνσταντίνος Βολανάκης φέρνει στις αποσκευές του από το Μόναχο, στα τέλη του 19ου αιώνα μαζί με τα ωραιότερα χρώματα και τις ωραιότερες θαλασσογραφίες που γνωρίζει το τότε νεοσύστατο κράτος. Η τέχνη του θα συνοδεύσει το όνομα «Βολανάκης»  ως τον πατέρα της θαλασσογραφίας. Κωνσταντίνος_Βολανάκης_-_Φεγγαρόλουστη_λιμάνι_του_ΒόλουΟι ζωγραφικοί πίνακες του Βολανάκη τόσο όμορφες, συγκινητικές, αληθινές σκηνές μάχης ή γαλήνης, τα πλοία, τα ιστιοφόρα είναι λες και στο λιμάνι του Βόλου περιμένουν να τα χαιρετήσεις ή άλλη φορά ακούς κάπου εκεί στο βάθος μια οχλαγωγία λιμανίσια κι άλλοτε μυρίζεις την φουρτουνιασμένη αλμύρα ή ακούς τα κανόνια απ’ τις λυσσασμένες μπομπάρδες στα ανοιχτά του αρχιπελάγους. Ο Βολανάκης συνέλαβε και ο ίδιος την Αργώ, την αποτύπωσε στον καμβά και μας την παρουσίασε με τα χρώματα του ρεαλισμού της Σχολής του Μονάχου. Δεν μας ενοχλεί αν είναι ή δεν είναι η ίδια. Άλλωστε και εκείνη στο λιμάνι του Βόλου ίσως και να μην ήταν έτσι. Ο Βολανάκης ζωγραφίζει ένα από τα πιο ισχυρά στοιχεία του λαού που πάτησε σε αυτόν εδώ τον τόπο. Τα καράβια, τη θάλασσα. Συνέλαβε επίσης και το ίδιο το λιμάνι του Βόλου με καταπληκτικούς ουρανούς και θάλασσες και τόσα άλλα πλείστα έργα, να επιβεβαιώνουν σε μια τελείως διαφορετική εποχή από εκείνη της Αργούς, ότι έχουμε μια βαθιά αγάπη και ροπή προς τη θάλασσα η οποία και χαρακτηρίζει αρκετούς από τους κατοικούντες και παρεπιδημούντες εν τη χώρα ταύτη και ότι –ακόμα περισσότερο- μεγάλο μέρος των πολεμικών επιχειρήσεων στη νεότερη ιστορία του τόπου, έχει κυρίαρχο ρόλο και πάλι το θαλάσσιο στοιχείο.  Δεν είναι μάλλον καθόλου τυχαίο το γεγονός έτσι όπως μας αποκαλύπτεται από τους μύθους, την ιστορία και την τέχνη, ότι πράγματι αν αποσυνδέσουμε την Ελλάδα, το καράβι σίγουρα  θα αποτελεί ένα από τα τρία συνδετικά στοιχεία που τη συγκροτούν, που έγραψε ο Ελύτης και πως μάλλον κάπως έτσι οφείλουμε να την ξαναφτιάξουμε (υποθέτουμε πρώτα και κύρια ότι η χώρα βρίσκεται σε πλήρη αποσύνθεση σε όλους τους τομείς της ιστορίας της και του πολιτισμού της) και κάπως έτσι θα έπρεπε να την ξαναδούμε. Για να καταφέρουμε να ριγματώσουμε και εμείς οι σύγχρονοι άνθρωποι -οι απανταχού λαοί της γης- το δικό μας βιωμένο χώρο και εμπειρία, να βρούμε νέες προοπτικές κατοίκησης της γης, νέες μορφές συλλογικότητας και οικονομίας αφού το μοντέλο μέσα στο οποίο ζούμε έχει πλέον από καιρό καταρρεύσει. Στόχος είναι η επανακατάκτηση της στερημένης ελευθερίας, μιας ελευθερίας που φαίνεται να συγκινεί τον άνθρωπο την ώρα που το καράβι βρίσκεται ανοιχτά στο πέλαγος και μοιάζει σαν τίποτε να μην μπορεί να σταματήσει αυτή τη χαρά και αισιοδοξία που του προσφέρει η απέραντη θάλασσα εμπρός του. Αλλά όπως η θάλασσα κρύβει κινδύνους, το ίδιο επικίνδυνη μπορεί να φανεί μια παρερμηνευμένη ελευθερία και αυτό απαιτεί εκπληκτικής ακρίβειας γνώση πάνω στα θέματα που ανοίγονται μπροστά μας. Να αποτραπεί ο κίνδυνος να βυθιστούμε στους «ύφαλους»της παρερμηνευμένης ελευθερίας.

Ο τρόπος που θα μπορούσε να δημιουργηθεί κάτι νέο θα ήταν εάν αναζοπυρωνόταν και πάλι η πίστη  στις δυνάμεις του συλλογικού πνεύματος, να μπορέσουμε να συσχετίσουμε τη ζωή μας με τη θάλασσα, το αμπέλι, τις πέτρες και τον άνθρωπο. Να πιστέψουμε στη δύναμη της τεχνολογίας η οποία υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι η ανάδρομη πορεία, στη δύναμη εν τέλει που δίνει ο τόπος – ο κάθε τόπος- και που απλώς πρέπει εμείς, οι σύγχρονοι λαοί, να τον αφουγκραστούμε, με ήρεμο μυαλό και σώα ψυχική κατάσταση, καθαρή καρδιά και να τον επανανακαλύψουμε. Τότε και πάλι θα γίνουμε σύγχρονοι αργοναύτες και θα μπορέσουμε ο καθένας να ανακαλύψουμε τις έως τώρα αδύνατες ουτοπίες για να γίνουν βιωμένες εμπειρίες.

Κωνσταντίνος_Βολανάκης_-_Συλλέγοντας_τα_δίχτυα

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s