Η Αισθητική των Greek(En)glish

Cathédrale Notre Dame de Paris

Cathédrale Notre Dame de Paris

Μεταξύ όλων των προσαγορεύσεων, τις οποίες εμείς οι άνθρωποι μπορούμε αφ’ εαυτών να συν-κομίσουμε στο ομιλείν, η γλώσσα είναι η υψίστη και απανταχού η πρώτη [1]

Για να ξεκινήσει κανείς να μιλά ή να γράφει για ένα τέτοιο θέμα θα έπρεπε πρώτα από όλα να εκθέσει με δύο πολύ σύντομα λόγια τις σημασίες των εννοιών που συνθέτουν τον τίτλο του. Ο τίτλος που επιλέγω για το σημείωμά μου έχει δύο σαφέστατες κατευθύνσεις. Την Αισθητική, τα greek(en)glish. Με μια διάθεση αφαιρετική θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ένα σκέλος του τίτλου αφορά τις αισθήσεις και το άλλο αφορά τη γλώσσα. Επομένως μπορούμε με μια σχετική νοητική ελευθερία να μεταφερθούμε από το πρόβλημα αυτό, στο πρόβλημα της αισθητικής της γλώσσας και να μιλήσουμε για τούτο αντί για κείνο… το θέμα όμως και η αγωνία μας παραμένει να μη θέλουμε «ετούτο να σκοτώσει εκείνο»[2].

 Για να προσδιορίσουμε τον όρο «Αισθητική» υποχρεούμαστε να καταφύγουμε στις απαρχές της λέξης και να γνωρίσουμε τη σημασία που της δόθηκε από την ανθρώπινη διάνοια σε όλη την ιστορική της διάρκεια. Λέγεται ότι μια τέτοια πρώτη περίπτωση αισθητικής απόκρισης συναντάμε στα ομηρικά έπη και συγκεκριμένα στην Ιλιάδα[3] και μάλιστα ότι η λέξη προσδιορίζεται κατά κάποιο τρόπο και από τη λέξη «ήθος». Χωρίς να το θέτω σε αμφιβολία, συνεχίζεται η πορεία της έννοιας της «αισθητικής» και περιγράφει στους αιώνες του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού όλα εκείνα τα στοιχεία τα οποία προσλαμβάνει  ο ανθρώπινος νους μέσω των ερεθισμάτων του, των αισθήσεών του, και στη συνέχεια τα θέτει υπό κριτικό έλεγχο. Ο Kant μετά τον Ιρλανδό εμπειριστή και συγγραφέα πολιτικό δοκιμιογράφο Burke, χρησιμοποιεί τον όρο στη μεγάλη του Κριτική (Κριτική του Καθαρού Λόγου), για να τον αντιδιαστείλει με τη Λογική(τι δύναμαι να γνωρίζω; τι μπορώ να ελπίζω ότι θα γνωρίσω;). Όμως το μεγάλο δοκίμιο του Γερμανού φιλοσόφου περί αισθητικής έρχεται κάποια χρόνια αργότερα, το 1790 στην Κριτική της Κρητικής Ικανότητας, μέσα στην οποία αναπτύσσονται οι ιδέες του στοχαστή για την τέχνη και τα διάφορα ερεθίσματα του ανθρώπου όταν έρχεται σε επαφή με το Ωραίο και το Υπέροχο. Πρωτοκαθεδρία μέσα στο έργο του κατέχει η ενική κρίση (ΤΟ τριαντάφυλλο ΑΥΤΟ είναι ωραίο), απαλλαγμένη από την εμπειρία (για το λόγο αυτό χρειάζονται και τα διάφορα a priori) και απαλλαγμένη επίσης από τη γνώμη των τρίτων. Ο Kant βλέπει με τα μάτια του μόνο παραστάσεις των αντικειμένων και καθώς υποστηρίζει, τον καθεαυτό κόσμο δε θα τον γνωρίσουμε ποτέ. Μια άλλη πτυχή της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας του Πλάτωνα, ο οποίος μιλά για αλυσοδεμένους ανθρώπους σκιές και σπήλαια.  Η όραση τίθεται ευθύς εξαρχής στην πρώτη γραμμή των ερεθισμάτων του ανθρώπου και είναι η κύρια υπεύθυνη για όλη την δυτική φιλοσοφία. Η Αισθητική επομένως αφορά άμεσα τα ερεθίσματα τα οποία δεχόμαστε μέσω των αισθήσεών μας, είτε μέσω της οράσεως, είτε μέσω της ακοής, της γεύσης, ή της αφής.

Ιδιαίτερα η όραση στη φιλοσοφία των Ελλήνων είναι εκείνη που θέτει το θεμέλιο λίθο της, καθώς η απαρχή του ιδεαλισμού βασίζεται σε αυτήν ακριβώς τη λειτουργία. Η ιδέα, παράγωγο της μετοχής ιδείν, είναι εκείνο το οποίο έχω δει με τα μάτια μου. Το ίδιο παρατηρεί και ο Παύλος Καϊμάκης στο σύγγραμμά του[4], την ίδια σημασία δίνει και ο Hegel στον ύστερο Γερμανικό Ιδεαλισμό του, θέτοντας την όραση και την ακοή στην κορυφή των αισθήσεων αφού είναι εγγύτερα στο πνεύμα.  Η καλαισθητική κρίση είναι η κρίση του γούστου η οποία προκαλεί το αίσθημα της ευαρέστησης στον άνθρωπο, τον αφήνει με μια χαρά, με ένα χαμόγελο στα χείλη που μόλις έχει ξεμυτίσει. Το να αποζητά κανείς την ομορφιά είναι θα λέγαμε η τροφή της ψυχής που την κρατά ολοζώνατνη.

Προσπαθώντας να προσδιορίσουμε τι ακριβώς είναι τα Greek(En)glish μέσα στο χρόνο, ερχόμαστε ενώπιων μιας εξαιρετικά σημαντικής ανακάλυψης. Εκείνης του απολύτου κενού. Είναι μια ιδιάζουσα κατάσταση, ένα μεταίχμιο, το οποίο όμως δεν είναι ούτε ελληνική γλώσσα, αλλά ούτε και αγγλική. Είναι ένα τραγικό παιχνίδισμα, μια τραγική ειρωνεία, ένα ξέφτισμα της γλώσσας για να παίξω και λίγο με τα λόγια του Δημήτρη Χορν. Τα Greek(En)glish, ανακαλύπτει με έκπληξη κανείς, δεν έχουν κανένα απολύτως οντολογικό βάθος. Είναι κενά ερμηνείας και σημαινομένων και δημιουργήθηκαν μάλλον από κάποια ανάγκη δευτέρου βαθμού. Το μόνο που δηλώνουν είναι μια εικόνα, ένα μετείκασμα που θέλει να μιμηθεί την πραγματική γλώσσα κληροδότημα των αρχαίων ελληνικών. Είναι τέτοια η μίμηση του νεολογισμού αυτού που υπάρχουν φορές που στη χρήση της χρησιμοποιείται αυτούσια η εικόνα ενός «θ» με το γράμμα «8» ! (για παράδειγμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το facebook ή το twitter). Τα Greek(En)glish θα ήθελαν να είναι γλώσσα. Και ερχόμαστε πάλι ξανά μέσα σε ένα δύσβατο μονοπάτι, εκείνο της γλώσσας, της γλωσσικής έκφρασης, του λόγου και του Λόγου. Τι είναι στα αλήθεια αυτό που αποκαλούμε γλώσσα; Σίγουρα δεν αποτελώ τον καταλληλότερο να απαντήσει στο ερώτημα αυτό. Θα επιχειρήσω όμως να πω, ότι τον Καθαρό Λόγο, τον Πρακτικό Λόγο, τον χρησιμοποιεί (για να επανέλθω) ο Γερμανός φιλόσοφος Kant για να συνδηλώσει τη καθαρή διάνοια, την απαλλαγμένη από την εμπειρία, χρησιμοποιεί τη λέξη «Λόγο» όχι αφελώς, αλλά εν πλήρη συνειδήσει, όχι ως μια μεταφορά εξωτερίκευσης των σκέψεων του υποκειμένου, αλλά ως αιτία των πράξεων του υποκειμένου. Η γλώσσα είναι το συγκρατητικό στοιχείο της σκέψης του υποκειμένου και θα μας παραπέμψει σε αυτό ο Κώστας Αξελός όταν αναφέρεται στη Μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας.  Η γλώσσα την οποία χρησιμοποιούμε καθημερινά αποτελεί ένα στοιχείο γεφύρωσης του κόσμου των ανθρώπων και έτσι αυτοί μπορούν και συν-εν-νοούνται. Αποτελεί λοιπόν απαράδεκτο γεγονός ο άνθρωπος να τη μεταχειρίζεται με τέτοια περιφρόνηση. Η γλώσσα κάθε φορά και η οντολογία στην ιστορία του ανθρώπου συγκροτούν πολιτισμό και στην παγκόσμια ιστορία οι ιστορικοί πολισμοί που συγκρότησαν πολιτισμικά πεδία ήταν ο κινεζικός, ο ρωμαϊκός, ο αραβικός ο ελληνικός. Δεν υπάρχουν νεκρές γλώσσες παρά μόνο νεκροί άνθρωποι που θέλουν να διακόψουν κάθε ρίζα σκέψης και ανάπτυξης ενός λαού. Νεκροί άνθρωποι οι οποίοι προσπαθούν και φαίνεται να τα καταφέρνουν να στερήσουν το όχημα της σκέψης για τη σημερινή σύγχρονη κατάστασή της.

Γνωρίζοντας τη γλώσσα ενός λαού, αντιλαμβάνεσαι καλύτερα τη σκέψη του. Η σκέψη αποτελεί το δομικό στοιχείο της υπάρξεως. Εξαιτίας αυτής είμαστε μέσα στον κόσμο με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Η γλώσσα είναι ο οικοδόμος μας αν θυμηθούμε τον Valery[5], διαφυλάσσει με τον προσήκοντα τρόπο την ορθοφροσύνη στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Δυστυχώς στο σχολείο που πήγα είχα κι εγώ μια καθηγήτρια με τον καημό να μάθουμε απ’ έξω το χωρίο της Αντιγόνης[6] την ίδια στιγμή που παραγνώριζε την τρομακτική πολιτική διάσταση αυτής της γυναίκας και το περνούσαμε στα ψιλά γράμματα. Δυστυχώς ζούμε σε εποχή που η εκκλησία στην καλύτερη των περιπτώσεων θα κάνει τρισάγια εις μνήμην ηρώων και πεσόντων ή θα μοιράζει φαγητό σε φτωχούς, όταν θα μπορούσε να διδάξει τη μέγιστη ποίηση της και την αξεπέραστη Μουσική της. Αυτή η ιδιάζουσα α-γλώσσα φανερώνει μάλλον ότι τέτοια σπουδαία θέματα μάλλον σαν έθνος δεν κατέχουμε, και το μόνο αίσθημα το οποίο είναι κυρίαρχο είναι το «ωχ αδερφέ, ψιλά γράμματα». Όμως πίσω από αυτή τη φαινομενικότητα της γλώσσας ελλοχεύει ο κίνδυνος να ξεχάσουμε την πραγματική Γλώσσα (είτε είναι αγγλική, ελληνική, γαλλική ισπανική), να ξεχάσουμε τα πραγματικά σημαινόμενα, να ξεχάσουμε το μονοπάτι από το οποίο καταγόμαστε και που χωρίς αυτό είναι σχεδόν βέβαιο πως δε θα μπορέσουμε να βρούμε τη διέξοδο ή ακόμη περισσότερο να δημιουργήσουμε εμείς οι ίδιοι διεξόδους.

Εκείνο λοιπόν θα σκοτώσει εκείνο; Θα σκοτώσει η χρήση της φαινομενικότητας την Αισθητική; Σκοτώνεται η αισθητική της γλώσσας; Η πολύ πρόχειρη απάντηση που έχω να δώσω είναι πως ναι σκοτώνεται και η γλώσσα και η απαράμιλλη Αισθητική της γλώσσας, διότι εκείνη πέραν της μορφής είχε και περιεχόμενο. Η εξόφθαλμα αντιαισθητική γραφή της ιδιάζουσας αυτής α-γλώσσας προκαλεί πόνο στα μάτια, δυσκολία στην ανάγνωση, παρερμηνείες και παρανοήσεις. Αν κρατήσεις μόνο τη μορφή (τη μορφή στην πιο άθλια εμφάνισή της, έτι περισσότερο επικίνδυνο) από ένα γλωσσικό ιδίωμα τότε έχεις χάσει το πολύ σημαντικό στοιχείο της δομής και της Αρχιτεκτονικής. Τότε ο πύργος καταρρέει. Καταρρέει μαζί και η σκέψη, και εφόσον καταρρεύσει η σκέψη, άνθρωπος μετά δεν υπάρχει, παρά μονάχα μαριονέττες.


[1] Martin Heidegger, Κτίζειν, Κατοικείν, Σκέπτεσθαι

[2] Victror Hugo, Η Παναγία των Παρισίων, τίτλος κεφαλαίου: Ceci tue celà

[3] Όμηρος, Ιλιάδα Ραψωδία Σ548

[4] Παύλος Καϊμάκης, Φιλοσοφία και μουσική, Η μουσική στους Πυθαγόρειους, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τον Πλωτίνο

[5] Paul Valéry, Ευπαλίνος ή ο Αρχιτέκτων

[6] ὦ κοινὸν αὐτάδελφον Ἰσμήνης κάρα,

ἆρ᾽ οἶσθ᾽ ὅ τι Ζεὺς τῶν ἀπ᾽ Οἰδίπου κακῶν

ὁποῖον οὐχὶ νῷν ἔτι ζώσαιν τελεῖ;

Advertisements

17 responses to “Η Αισθητική των Greek(En)glish

  1. Poio apolyto keno!? Poia idiazousa katastsi,poio metaixmio, poios Dhmhtrhs Xorn kai poioi nekroi anthropoi?!?! Ta greeklish(gt etsi legodai, einai enwsh dyo lexewn kai mia enwsh poy einai poly profanhs,den xreiazetai dieykrinish!) einai aplws h grafh twn ellinikwn me latinikoys charaktires gia eykolia. Xefrikarete oloi sas.
    Tha sas synesthna na xreisimopoioysate tis magales lexeis sas kai thn ikanathta sas gia vatheies kai gemates nohmata skepseis gia na analisete diexodika kati ousiastiko.
    H ellinikh glwssa epiviose ena Vyzantio kai 400 xronia toyrkokratias,pistevo den tha exei provlhmata epiviwshs exaitias ton (epanalamvanw) greekLISH.

    Μου αρέσει!

  2. Συγχαρητήρια για το άρθρο σας.
    Φοβάμαι όμως οτι ο πόνος στα μάτια είναι ακριβώς ίδιος, είτε αντικρίζετε greeklish είτε αντικρίζετε ορθογραφικά λάθη που δεν θα έκαναν παιδιά δημοτικού.
    Είναι ένα βλακώδες τέχνασμα, ένα άλλοθι ανορθόγραφων ανθρώπων.
    (πλην του ανωτέρω σχολιαστή, ο οποίος αν έγραφε Ελληνικά θα ήταν -εν μέρει- άψογος).
    Να ανταπαντήσω στον κύριο somejohn, οτι η γλώσσα μας δεν μπορεί να επιβιώσει από τη βλακεία..καθώς, ως γνωστόν, η βλακεία είναι ανίκητη.

    Μου αρέσει!

      • Lypamai kyrie Dimitrie ma den prokeitai na sas grapsw me ellinikous xarakrhres. Ta greeklish mou einai mia dhlwsh thn opoia me megalh eucharistish kanw. Eimai edw gia na kanw ta matia sas na «ponesoun».

        Kai gia na apadiso kai ego ston kyrio perseus , gia enan anthropo poy fainetai na einai toso aporwfhmenos apo thn teleiothta ths ellinikhs glwssas sas vriskw poly apaisiodoxo apenanti ths. Thn ypotymate..! Otan Einstein omws eipe to perifymo quote poy parathesate, otan milouse gia ilithiothta den anaferotan sto pws grafei kaneis sto diadychtio, antithetws isws na symfwnouse mazi sto oti h spatalh faias oysias se kati toso anousio oso einai to sigekrimeno zhthma na einai vlakwdes..! Kai sas diavevaiw, an itan h ellinikh glwssa na apeileitai kathe fora poy thn xrhsimopoiei enas «vlakas», den tha thn eiche vgalei gia na dei ton Pelloponisiako Polemo…!

        Μου αρέσει!

    • Μάλλον έχω το σοβαρότερο πρόβλημα από όλους. Στην προσπάθειά μου να διαβάσω και να αποκωδικοποιήσω τα πιο πάνω γκρίκλις, τα διάβασα φωναχτά. Αποτέλεσμα: Πόνεσαν τα αφτιά μου. Και δεν έφταιγε η φωνή μου.

      Μου αρέσει!

  3. @somejohn : Ο Einstein αγαπητέ μου, όντως, δεν αναφερόταν για το πως γράφει κανείς στο διαδίκτυο. Ο Einstein μιλούσε επίσης για βαρύτητα, πεδία, ενέργεια … τα οποία συναντούνται σε όλο το σύμπαν. Πιστεύω οτι η βλακεία στα μάτια του Einstein, φάνταζε ως μια ενιαία συμπαντική σταθερά η οποία συναντάται σε διάφορες μορφές όπως η ενέργεια.
    Παρόλα αυτά, επειδή αναγνωρίζω από τα κείμενά σας οτι γνωρίζετε Ελληνικά, κι επειδή φαίνεστε οξυδερκής (πλην όμως αιρετικός), σας ζητώ, αν μη τι άλλο, να σεβαστείτε τη γνώμη του κυρίου Θεοδώρου (ασχέτως αν διαφωνείτε) και την επιθυμία του να μην χρησιμοποιείτε greeklish στα σχόλια του blog του.

    Όμορφο το Τρολάρισμα, δε λέω, αλλά όχι εδώ.
    Αν θέλετε διάλογο, γράψτε Ελληνικά, αν πάλι δεν θέλετε..μιλήστε μόνος σας.

    ‘Όπως και να’χει , να έχετε ένα όμορφο ξημέρωμα.

    Μου αρέσει!

    • Ωραίος ο κύριος Περσέας πολυ μου άρεσε η απαντησή σας και θα κανω την χαρη στον κυριο Δημητριο να απαντησω με ελληνικους χαρακτηρες.
      Αφηνωντας τον Einstein και τον ορισμο της έννοια της ηλιθιοτητητας στην ακρη, πιστευω πως ειναι το λιγότερο υπερβολή να λεμε οτι το αποτέλεσμα των greek(en)lish θα είναι and I quote το ότι «Τότε ο πύργος καταρρέει. Καταρρέει μαζί και η σκέψη, και εφόσον καταρρεύσει η σκέψη, άνθρωπος μετά δεν υπάρχει, παρά μονάχα μαριονέτες.»
      Πότε ο Κανακης και όλοι όσοι απεχθάνονται τα greeklish θα συνειδητοποιήσουν οτι δεν ειναι τίποτα περισσότερο απο μια διευκόλυνση?! Ειναι πιο ευκολα αναγνωρίσιμα απο τους υπολογιστες και μπορεις να αναθερεις καποιοους οπως ο einstein χωρις να αλλαζεις πληκτρολογια και τρεις και λιγο. Στο κατω κατω αν σε καποιον δεν αρεσουν τα greeklish ας μην τα χρησιμοποιεί. Δεν ζητησα εγω απο εσας να τα χρησιμοποιειται,γιατι ζητατε εσεις απο μενα να μην τα χρησιμοποιώ? Γιατι οταν εγω δεν επβαλω σε εσας την αποψη μου εσεις το κανετε?
      Αν θελετε να μιλησετε για ηλιθιοτητα, αγραμματοσηνη κτλ κτλ να γυρισετε το βλεμμα σας στην παιδεια και οχι στο μεσω γραφης. Ας ασχοληθούμε παρακαλω με ποιο ουσιαστικα πραγματα, εκτος φυσικα αν δεν μπορουμε…

      Μου αρέσει!

      • Καταρχάς, σας ευχαριστώ πολύ.
        Δεν αντιλέγω στα όσα λέτε, είναι απόλυτα αποδεκτό αυτό που λέτε.
        Δυστυχώς, λόγω της ελλιπούς παιδείας, όπως πολύ σωστά το τοποθετείτε, η πλειονότητα του κόσμου δεν καταφεύγει στα greeklish χάριν ευκολίας όπως εσείς.
        Το ανέφερα εξαρχής. Η αντιστοιχία – η επιλογή των λατινικών χαρακτήρων στα κείμενά σας, μαρτυρούσαν άνθρωπο με γνώσεις Ελληνικής.
        Δεν είναι όλοι έτσι όμως.
        Κι αυτό είναι πραγματικά τραγικό. Καταφεύγουν στα greeklish διότι δεν μπορούν να γράψουν σωστά Ελληνικά.
        Δεν επέβαλα σε κανέναν τίποτα. Εννοείται, οτι είστε ελεύθερος να γράφετε όπως εσείς επιθυμείτε, για ό,τι πιστεύετε.
        Έχετε όμως την εντύπωση ή την βεβαιότητα, οτι όλος ο υπόλοιπος κόσμος εκεί έξω, χρησιμοποιεί τα greeklish ως εργαλείο ευκολότερης επικοινωνίας (όπως εσείς) κι όχι ως μόνιμο άσυλο αγραμματοσύνης;
        Πιστέψτε με, το θέμα της παιδείας με απασχολεί ιδιαίτερα, καθώς είμαι πατέρας 2 παιδιών που τώρα ξεκινούν τα πρώτα τους βήματα στο σχολείο.
        Όσον αφορά τον κύριο Κανάκη, δεν γνωρίζω την άποψή του περί greeklish και προσωπικά δεν μου καίγεται καρφί για τις απόψεις του.
        Χάρηκα πάρα πολύ για την έντιμη στάση σας και για τον διάλογο που κάναμε.
        Σας ευχαριστώ θερμά
        sas euxomai (3ana) kalo 3hmerwma

        Μου αρέσει!

      • Παρένθεση ως όφειλε αμυντική

        1. Εκφράζω αφενός τη χαρά μου που ένα κείμενο αποτέλεσε εναρκτήρια αφρομή για σκέψεις και αντιδράσεις. Καλό θα ήταν όμως οι αντιδράσεις τις οποίες υποστηρίζω να μην είναι του τύπου ήρθα στο blog σου να σου την πω…
        2. Χαίρομαι για τη «συμφιλίωση» των δύο σας…
        3. Επιτρέψτε μου ο χώρος αυτός να είναι ένας χώρος έστω διαδικτυακός που μου ανήκει και επομένως σε αυτόν μπορώ να επιλέγω εγώ τι και πώς θα το γράφω και όχι με βάση τι θα άρεσε στους φίλους μου blogger να διαβάσουν. Συνακόλουθα εγώ ποτέ δεν πήγα σε κανενός τα άρθα να γράψω «είμαι εδώ για ν ακάνω τα μάτια σου να πονάνε» πράγμα που αποδεικνύει έτι περισσότερο άνθρωπο που μάλλον έχει εξοστρακιστεί από την ουσία της συζήτησης.
        4. Βεβαίως και ποτέ δεν επέβαλα την άποψή μου σε διάφορα site ¨η internet απλώς λόγω της εμπειρίας μου θέλησα κάποια στιγμή να γράψω κάτι για το οποίο έχω σκεφτεί πολλάκις και μάλιστα έχω έρθει και σε αντίθετα στρατόπεδα με φίλους. Αυτό δε τους καθιστά λιγότερο φίλους μου… Απλώς θα ήθελα να υπάρχει στο διαδίκτυο και η δική μου γνώμη γραμμένη.
        5. Είναι πολύ αμφίβολο εαν οι περισσότεροι νέοι που βλέπω καθημερινά να γράφουν greeklish το κάνουν για ευκολία ή τεμπελιά ή όντως αγνοούν τη γλώσσα και τις συμπαραδειλώσεις της.
        6. Το άρθρο έκανε και μια ελαφρά νύξη στις πολύ τελευταίες συζητήσεις περι κατάργηση των αρχαίων στα σχολεία κλπ (απλώς το ακούμπησα το θέμα) θέλοντας να ισχυροποιήσει τη θέση του. Δε θεωρώ το νόημα και την ουσία της γλώσσας φαιδρά νοήματος και για το λόγο αυτό γράφω για αυτά. Θεωρώ μάλιστα αυτή τη φαινομενικά αθώα χρήση των greeklish εντέλει όχι και τόσο αθώα (ναι και εγώ έχω γράψει εαν απορείτε για αυτό, αλλά σε περιπτώσει που δε γινόταν αλλιώς) γιατί ξαναλέω εκεί που πρέπει ΟΛΟΙ μας να στοχεύσουμε είναι η νεότερη γενιά η οποία επαναστατεί με κάθε τρόπο και για κάθε λόγο επομένως μέσα στις επαναστάσεις της είναι και η χρήση των greeklish γιατί λέει «είναι η γλώσσα του μέλλοντος» !!!!
        7. Ζήτησα λοιπόν ευγενικά να γράφετε ελληνικά και έτσι θα έπρεπε όσοι αγνοούν επίτηδες τη γλώσσα να θέτονται στο «περιθώριο της επιστήμης και της πολιτικής» για να παίξω λίγο με τα λόγια του Α. Μπαλτά.
        Σας ευχαριστώ ξανά για τη συμμετοχή

        Μου αρέσει!

  4. Παράθεμα: Η Αισθητική των Greek(En)glish | Ώρα Κοινής Ανησυχίας

  5. Εξαιρετικό το άρθρο σας Κε Θεοδώρου,έγινε αφορμή ατέλειωτης συζήτησης με φίλους μου.Θα ήθελα να προσθέσω ότι εκτός από την δομή της σκέψης και της έκφρασης είναι και η εικόνα των λέξεων που συγκροτούν και δομούν τη γλώσσα.
    Π.χ.στο φως ενός κεριού μπορείς να διαβάσεις στην γλώσσα σου όποια κι αν είναι αυτή,λες και είναι τυπωμένη στο μυαλό σου, απεναντίας η εικόνα εξαφανίζεται όταν αυτή κακοποιείται και κάνεις προσπάθεια να την καταλάβεις.

    Μου αρέσει!

    • Σαφέστατα η αισθητική και η ποιότητα της γλώσσας αφορούν τόσο τον προφορικό λόγο όσο και τον γραπτό.
      Σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια και χαίρομαι ιδιαίτερα πολύ, νιώθω τιμή, που σχολιάστηκε ανάμεσα σε φίλους…
      Κάπως έτσι ξεκίνησε και με τη δική μου περίπτωση και μου βγήκε η ανάγκη να γράψω τις σκέψεις μου

      Μου αρέσει!

  6. Δημήτρη, το κομμάτι που βλέπει την διατυπωμένη μορφή της γλώσσας σαν αισθητικό αντικείμενο είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Από εμένα έρχεται ένα – όχι και τόσο μικρό – σχόλιο πάνω σε μια σειρά αποσαφηνίσεων οι οποίες ελπίζω να κάνουν λίγο πιο ξεκάθαρη την συζήτησή μας.

    1) Κατ’ αρχήν, τα greeklish αποτελούν ένα γλωσσικό μόρφωμα, παρά μια γλώσσα, και προέκυψαν με την εκτεταμένη διάδοση μιας μορφής επικοινωνίας η οποία είχε κατ’ αρχήν σχεδιαστεί πάνω στην αγγλική. Μέσα από την χρήση λατινικών χαρακτήρων για την απόδοση λέξεων της ελληνικής γλώσσας προέκυψε ένα υβρίδιο το οποίο δεν μπορώ να αρνηθώ ότι έχει κάποια αισθητική αξία, με την έννοια ότι μπορεί να αποτιμηθεί σαν το αντικείμενο μιας αισθητικής (δηλ. προ-αναλυτικής, μια και φέραμε τον Καντ στο τραπέζι) κρίσης. Με τον ίδιο τρόπο αποτελούν μόρφωμα οι συντμήσεις που προκύπτουν μέσα από την χρήση του κινητού: ‘τπτ’, ‘δλδ’, ‘τ μ λες’, κλπ.

    2) Επομένως είναι κρίσιμο να ορίζουμε το πεδίο εκφοράς αυτής της συζήτησης. Αν μιλάμε για την αξία της εσωτερικής συνοχής του λόγου εντός μιας γλώσσας και της συνέπειάς του σε σχέση με τα λεγόμενα, προσωπικά μπορώ ακόμα να θυμηθώ τον εαυτό μου να αρνείται για πολλά χρόνια την ελληνική εκδοχή κάποιων διαμεσολαβητών (για παράδειγμα τις οδηγίες χρήσης κάποιων συσκευών ή την πλατφόρμα λειτουργίας του υπολογιστή) σαν μια αδύναμη μετάφραση της ορολογίας που είχα συνηθίσει από την αγγλική. Όμοια με το κείμενό σου, και εδώ υπήρχε ένα αίτημα για εσωτερική συνοχή, όπως και μια αντίληψη περί ωραίου, μόνο που σε αυτή την περίπτωση η αδύναμη γλώσσα εμφανιζόταν να είναι η ελληνική. Δεν αρνούμαι ότι πίσω από αυτή την πεποίθηση ίσως να βρισκόταν και μια εμμονή σχετικά με το τεκμήριο αυθεντικότητας το οποίο κατατρύχει συχνά τους ταλαίπωρους τους αρχιτέκτονες. Οφείλω δε να ομολογήσω ότι τελευταία αισθάνομαι πολύ πιο εξοικειωμένος με την ελληνική μετάφραση όλων αυτών των διαμεσολαβήσεων, και επομένως είναι σωστό να αναρωτιέμαι αν η προηγούμενη αντίδρασή μου ήταν προϊόν ιδεοληψίας.

    3) Στην βάση των παραπάνω θα πρέπει να είναι σαφές ότι είναι μια πρόοδος εκείνη που παράγει (την ζωντανή) γλώσσα. Το σύστημα μπορεί μακροσκοπικά να ιδωθεί σαν πολιτισμός εφόσον συγκροτεί ένα ανατροφοδοτούμενο όλον, μέσα από το οποίο μπορούν να οριστούν συλλογικότητες, ταυτότητες, κληροδοτήματα, ιδεολογίες, κ.ο.κ. Είναι λογικό βεβαίως ότι και η ίδια η γλώσσα μπορεί να παράγει πολιτσιμό, και υπό αυτή την έννοια είναι που καταλαβαίνω την αγωνία που έχει διατυπωθεί μέσα στο κείμενό σου.

    4) Όλα τα παραπάνω θέτουν σε κίνηση την συζήτηση περί ενός ιδεατού ‘ωραίου’. Σε αυτό το επίπεδο το μόνο που θα ήθελα να προσθέσω είναι ότι οι όροι πρωτείας είναι και αυτοί σε μεγάλο βαθμό κατασκευάσματα, και χρειάζεται να τους χρησιμοποιούμε με προσοχή. Η εποχή μας είναι γεμάτη από μεταπράτες των ‘κυρίαρχων ιδεολογιών’ και οι χειρότεροι από αυτούς ασκούν βία.

    5) Την ίδια στιγμή τίθεται σε ενέργεια και η αγωνία για την εσωτερική συνοχή και συγκρότηση μιας σκέψης. Πράγματι, από την θέση μου σαν εκπαιδευτικός, είναι φανερή η αποσπασματικότητα της γλώσσας που χρησιμοποιείται όπως και η αδυναμία μιας συνεκτικής επιχειρηματολογίας για την υποστήριξη ενός επιχειρήματος. Πιστεύω όμως ότι αυτό είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης έκπτωσης των αξιών η οποία προκρίνει την εφήμερη εντύπωση αντί μιας λεπτοδουλεμένης και προσεκτικά καλλιεργημένης ανάπτυξης του λόγου και όχι αποκλειστικό παράγωγο ενός ελλείματος αισθητικής, παρότι και αυτή η αισθητική έκπτωση έχει το μερίδιό της στον ακρωτηριασμό των αισθήσεων του μέσου Έλληνα. Από την άλλη μεριά με ανακουφίζει να σκέπτομαι ότι οι άνθρωποι πάντα χωρίζονται σε δύο διακριτές κατηγορίες: εκείνους που είναι σε θέση να έχουν μια 1 προς 1 σχέση με το πρωτότυπο έργο τους και εκείνους που χρειάζονται ένα ξένο έργο για να παρασιτίσουν σε αυτό (πρβλ. Serres, 1980 [2009]). Οι πρώτοι θα έχουν πάντα ένα πολιτισμικό ίχνος, ενώ οι τελευταίοι θα είναι πάντα ετερόφωτοι, σε μια διαρκή μεταπράτευση – αν μη τι άλλο, για την περίπτωσή μας – των ειπωθέντων (βεβαίως για να βρει ένα σημείο εισόδου το παράσιτο εφευρίσκει κάτι νέο, π.χ. μια ‘αξία’ όπως τα δομημένα ομόλογα, το οποίο όμως δεν αποτελεί πρώτη ύλη αλλά πλατφόρμα μεσιτείας του υλικού των άλλων). Υπό αυτή την έννοια επίσης, οι πρώτοι θα αποτελούν πάντα αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά οι τελευταίοι θα είναι πάντα εξαρτημένοι από την αναζήτηση ενός ξενιστή.

    6) Θα ήθελα να κλείσω ξαναφέρνοντας στο προσκήνιο την έννοια της αισθητικής κρίσης, την οποία ο Καντ συνέδεε με ένα ‘αίσθημα ικανοποίησης’ ενώ ζητούσε ορισμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων ήταν και η ‘Ιδέα ενός κοινού αισθήματος’ (πρβλ. Καντ, 1790 [2005]). Στο παρόν κείμενο, όπως και στα σχόλια που ακολουθούν, τέτοιου είδους ‘συμφωνίες’ και ‘διαφωνίες’ είναι σαφείς, μέχρι του σημείου που συνδηλώνουν πεποιθήσεις, έως και συγκροτημένες απόψεις, οριακά δε έως και ιδεολογίες. Δεν θα ισχυριστώ ότι μπορώ να διαβάσω ξεκάθαρα αυτές τις συνδηλώσεις για τον καθένα ξεχωριστά, ωστόσο μου είναι αρκετά ξεκάθαρο ότι οργανώνουν συλλογικότητες και – κάνοντας ένα εξαιρετικά τραβηγμένο λογικό άλμα – θα μπορούσαν να αποτελέσουν στοιχεία πολιτισμού (μπορεί να δει κανείς ακόμα και την ‘ετικέτα’ η οποία ακολουθείται στον διάλογο σαν ένα τέτοιο στοιχείο, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο του εκάστοτε λόγου). Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να μιλήσουμε για έναν ‘ζωντανό’ λόγο και έναν ‘ζωντανό’ διάλογο, όπου ο πρώτος αποτελεί ένα συγκροτημένο σώμα με πυκνότητα, δομή, ανάπτυξη και εσωτερική συνοχή ενώ ο δεύτερος μια ρευστή ανταλλαγή απόψεων οι οποίες μπορύν να διατυπώσουν μια κατεύθυνση, μια δυναμική, ή και ένα δυνητικό απόθεμα αναφορών, πηγών και προελεύσεων. Σε αντίθεση με το ‘νεκρό’ δόγμα ή τις ‘νεκρές’ αιτιάσεις, και οι δύο εκδοχές αποφεύγουν ντετερμινιστικές αιτιάσεις της λογικής ‘επειδή το έτσι είναι έτσι, το αλλιώς (θα πρέπει να) είναι αλλιώς’.

    —————————————-
    Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι η ποιότητα είναι δυνατόν να είναι αναγνωρίσιμη ακόμα και ανάμεσα σε πάρα πολύ θόρυβο. Η απήχηση που θα έχει θα είναι πάντα εξαρτημένη από το τι λέγεται και το είδος του λόγου που αρθρώνεται – για παράδειγμα ένας εξαιρετικά εστέτ λόγος μπορεί να είναι απολύτως απωθητικός στον μέσο ακροατή, όπως και ένας εξαιρετικά βαθύς προβληματισμός πάνω σε ένα θέμα, ενώ ένας απλοϊκός λόγος μπορεί να μεταφέρει εξαιρετικά βαθιά μηνύματα. Εδώ υπάρχει μια λογική μετατόπιση από το μιλάω για να με ακούσουν στο μιλάω για να ακουστώ. Ωστόσο η απήχηση δεν είναι καθαυτή το αντικείμενο του λόγου που αντιμετωπίζεται σαν έργο, όσο είναι το ίδιο το ίχνος του: ο άνθρωπος που έχει αυτή την 1 προς 1 σχέση, όπως περιγράψαμε πιο πάνω, θα κάνει το έργο του έτσι κι αλλιώς. Και ίσως κάποτε να νιώσει μέσα του μια εξαιρετική ικανοποίηση αν καταλάβει ότι κάποιος τον ακούει.

    * Απ’ όσο καταλαβαίνω ο όρος greeklish δίνει έμφαση στην χρήση της ελληνικής γλώσσας μέσα από μια ιδιοτυπία που πηγάζει από τα αγγλικά. Αντίθετα θυμάμαι καθηγήτρια αγγλικών να διακρίνει τα (gr)english, σαν αγγλικά διατυπωμένα με όρους σύνταξης της ελληνικής. Παρότι δεν γίνεται σαφές, η αναφορά που κάνεις στα Greek(En)glish με παραπέμπει έντονα στην ενσωμάτωση αναφορών και ιδιωμάτων από την αγγλική κατά την χρήση της ελληνικής γλώσσας – για παράδειγμα, όπως θα έλεγε και η Καρέζη με μισομεθυσμένο νάζι, «βάλε μου ένα drink, darling». Δεν ξέρω αν αυτό εξαγρίωνε τον Σεφέρη, ωστόσο κάπως έτσι φαντάζομαι ότι θα είχαν περάσει τα ελληνικά σε όλα τα λιμάνια της Μεσογείου στην εποχή της δικής τους πολιτισμικής κυριαρχίας.

    Αναφορές:
    Serres, Μ., Το Παράσιτο, μτφ. Ν. Ηλιάδης, εκδ. Σμίλη. Αθήνα: 2009 (1980)
    Kant, Ι., Κριτική της Κριτικής Ικανότητας, μτφ. Χ. Τασάκος, Ροές. Αθήνα: 2005 (1790)

    Μου αρέσει!

    • Σε ευχαριστώ για το σχόλιο σου και χαίρομαι. Θέτεις πολλά και διάφορα.
      Ενδεχομένως να μην μπορώ να απαντήσω σε όλα με όση ακρίβεια θα ήθελες ή θα απαιτούσε η κατάσταση, αλλά παρόλα αυτά θα προσπαθήσω τάχυστα ξεκινώντας ανάστροφα…
      7. Έχω γράψει -ευτυχώς έχω προλάβει να γράψω για αυτό – για την απλότητα, όχι μόνο της γλώσσας, αλλά και για οποιονδήποτε τρόπο ή μέσον έκφρασης (π.χ τέχνη). Έχω παρακολουθήσει δύσβατες διαλέξεις στη σχολή μας (ξέρεις εσύ) που δε λένε τίποτα και έχω παρακολουθήσει διαλέξεις που τα λένε όλα με λόγια ανθρώπινα. Νομίζω σε κάλυψα. Ο ίδιος ξεκίνησα τη δική μου διάλεξη με το ποίημα του Ρίτσου περι απλότητας. Επομένως έχεις κάτι παραπάνω από δίκαιο σε αυτό.Πάμε παρακάτω…
      Η γλώσσα όμως -εκεί είναι το θέμα -«φανερώνει» με τον τρόπο της αυτήν την απλότητα γιατί σου δίνει να καταλάβεις το δρόμο των λέξεων…
      Πράγματι η αναφορά των greeklish Που κάνω δεν είναι τύπου “βάλε μου ένα drink, darling”, αλλά όπως το θέτεις στο νούμερο 1, ενός ιδιαίτερου μορφώματος. Ναι μπορεί να το δείξει η ιστορία τι παίζει με αυτό και πώς θα εξελιχθεί, απλώς έκανα μια κατάθεση σκέψεων.
      6. Ναι ο Καντ θέτει πρώτα και κύρια πάνω στο τραπέζι των αισθητικών αποκρίσεων το κοινό νου (ξυνός νους για να θυμίσω την προέλευση των θέσεων του Γερμανού). Από εκεί όμως και πέρα δεν το αναλύει παραπάνω και ίσως να μην μπορούσε γιατί και τι σημαίνει κοινός νους;;; Εδώ ενδεχομένως υπάρχει κενό. Έτσι και αλλιώς ο Φιχτε που προλογίζει τον Καντ 4 χρόνια μετά την κυκλοφορία του έργου, το επισημαίνει με την εξής πρόταση «καίτι δεν μας το προσδιορίζει επακριβώς[…]»
      5. Σαν εκπαιδευτικός που είσαι και έρχεσαι καθημερινά σε επαφή με κόσμο ηλικιών 18-24 έχεις μεγαλύτερη εμπειρία σε αυτό… Αλοίμονο αν ήταν μόνο πρόβλημα αισθητικής ! Από την άλλη και εγώ μολονότι δεν έρχομαι σε επαφή με όλον αυτόν τον κόσμο, έχω μερικές πολύ ισχυρές και μάλιστα σε μια πρόσφατη παρουσία μου στο παν. του Βόλου σε παρουσίαση Μεταπτυχιακών φοιτητών, απογοητεύτηκα από το επίπεδο της προφορικής γλώσσας που χρησιμοποιούσαν !
      4, 3, νομίζω με κάλυψες.
      2. Η μόνη παρατήρηση που έχω να κάνω είναι ότι ενδεχομένως δεν αποτελεί αδυναμία της γλώσσας η μετάφραση ξένων τεχνολογικών όρων η μετάφραση από τα αγγλικά, αλλά ίσως θα έπρεπε να σκεφτούμε μήπως δείχνει την αδυναμία των μεταφραστών. Πάνω σε αυτό έχει ασχοληθεί και ο Π.Θ Τάσιος που σε παραπέμπω αν σε ενδιαφέρει. Δε γνωρίζω αν προχώρησε το «project» (να είδες παρασύρθηκα) το οποίο ήταν επικεφαλής αλλά εν πάσει περιπτώσει…

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s