Ένας τόπος για μικρούς φτιαγμένος από έναν Μεγάλο

Έχουν περάσει χρόνια από ‘κείνη την εκδρομή με το δημοτικό σχολείο μου στη μονή Πεντέλης. Θυμάμαι ξεκάθαρα δυο λόγια, που όταν τα άκουσα το βλέμμα μου άστραψε αμέσως. Ήταν μια σκέψη επαναστατική για το παιδικό μυαλό μου και ευθύς έγινε σήμα κατατεθέν ενός αντιστασιακού αγώνα ενάντια στους γονείς μου, κάθε που άκουγα τη λέξη  διάβασμα…  Παιδί, έλεγα και γκρίνιαζα, ίσον παιχνίδι.
Παιχνίδι και αγάπη.

Την αγάπη αυτή για τα παιδιά, την αγάπη για το κάθε τι μοναδικό, την αγάπη για τη μάθηση, την τέχνη,  μπορεί κανείς εύκολα να αναγνωρίσει με μια και μοναδική επίσκεψη στη παιδική χαρά της Φιλοθέης. Είναι η αγάπη του δημιουργού που διοχετεύεται στην τέχνη μέσω της κατασκευής, με τρόπο… μαγικό. Του άρεσε να «μουντζουρώνει» με τις στάχτες του τσιγάρου, που τα χείλη του δεν αποχωρίζονταν ποτέ, τα σχέδια των μαθητών του. Έτσι αποκτούσαν έναν παλμό, έλεγε… γίνονταν εκφραστικά.  Η αγάπη του για τα παιδιά, τους σπουδαστές του, ήταν διαρκώς παρούσα και μαζί με αυτήν η ποίηση, η ζωγραφική, όλες μαζί οι τέχνες για την πραγμάτωση του ενός και του αυτού σκοπού. «Το κοινό και το κύριο», δανεισμένες λέξεις από το Σολωμό, ήταν επιδίωξή του σε όλη τη δημιουργική πορεία και διδασκαλία και ο Δημήτρης Πικιώνης με τη σχεδόν ιερατική μορφή, με τη δυναμική αλλά και ταπεινή του παρουσία, γινόταν σταυροδρόμι σύνδεσης πολιτισμών, τεχνών και λόγου.

Στην παιδική χαρά της Φιλοθέης ο Δημήτρης Πικιώνης κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα να κάνει, μιας και το έργο αυτό είναι λίγο πριν από το τέλος της ζωής του. Ώριμο, συμπυκνώνει κατά το δυνατόν όλη τη πορεία της ασκητικής του διαδρομής, ως καλλιτέχνης, ποιητής, ζωγράφος. Φλερτάρει διαρκώς με το αναγεννησιακό venustas της αρχιτεκτονικής, αναζητώντας πάντα  μέσω ενός ιδιόρρυθμου assemblage το αιώνιο, το ελληνικό, τον προσδιορισμό μιας ταυτότητας μες στο χώρο της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας τέχνης, στην οποία και κατέτασσε την αρχιτεκτονική. «Δεν αγαπάς μια γυναίκα για την καλή λειτουργία των σπλάχνων της» έλεγε και ξανάλεγε, και να ευθύς γίνεται εμπρός στα μάτια σου αυτή η συνουσία των πολιτισμών.

Η βόρεια είσοδος του πάρκου μαζί με την είσοδο της νότιας πλευράς (εν ανενεργεία), μαρτυρεί αυτή τη σαγήνη στο οπλοστάσιο των μορφών του παγκόσμιου πολιτισμού που λέει πως όλα είναι εδώ. Ενιαία και αδιαίρετα. Ακριβώς όπως μια μέλισσα περισυλλέγει από έναν κήπο με λουλούδια τα αρώματά της. Η Άπω Ανατολή εν είδει περιπτέρου, συνάπτει σχέσεις λίγο πιο κάτω, με μια αρχαιοελληνική κρήνη. Παραστάδες και θυρώματα ξύλινα ή πέτρινα, σκαλισμένα με ένα είδος μυστηριακού συμβολισμού. Ανεξήγητα. Δεν έχει πάντα θέση η λογική στην τέχνη, λέει ο Πικιώνης, είναι το αίσθημα εκείνο που κατέχει την πρωτοκαθεδρία στην πρακτική άσκηση του καλλιτέχνη.

«Η λογική είναι πόρνη και πρέπει να την αποφεύγουμε» ήταν το 18ο αιώνα τα λόγια του Γερμανού Λούθηρου. Η πρακτική του Δημήτρη Πικιώνη έρχεται να επιστεγάσει πολλά χρόνια μετά – χωρίς να είμαι βέβαιος εάν ο τελευταίος γνώριζε τα λόγια του πρώτου – την άποψη αυτή.

Στην παιδική χαρά της Φιλοθέης είναι όλοι τους εδώ. Η τέχνη του χαλκού, που μεταμορφώνεται σε ελάφι, ο Μονέ με μια λίμνη αλλιώτικη και ίσως όχι και με νούφαρα, ένας προκυβιστικός Σεζάν με τα «κομματιαστά του καδραρίσματα», οι βόλτες οι νυχτερινές, παρέα με τους φίλους του ζωγράφους, να αποτυπώνονται στα πέτρινα μονοπάτια, χαμένα κάτω από τις καστανιές της Φιλοθέης. Θρόισμα, βήματα, νερό, τέχνη, αρχιτεκτονική, μορφές, γίνονται ένα. Ενώνονται ποιητικά.

Η χαρά παρούσα σε κάθε κάδρο που κάνει το κοίταγμά μας. Η χαρά του δημιουργού, η χαρά του γονιού να βλέπει το παιδί που κι αυτό με τη σειρά του χαίρεται που εξερευνεί και ψηλαφίζει καθετί το άγνωστο και κάθε φορά βγαίνει νικητής από την τόλμη του. Βγαίνει νικητής από την πάλη του με εκείνη τη χαλασμένη βάρκα, που έβαλε κάπου εκεί στην άκρη ο Πικιώνης, γνωρίζοντας πολύ καλά πως τα παιδιά αγαπούν το άγνωστο, το ανεξερεύνητο. Παιχνίδια διαφορετικά, αυτοσχέδια, μοναδικά, πρότυπα, αλλά και συμβολικά, όπως ο κύκλος με το δέντρο της ζωής, ακολουθώντας πάντα την αγάπη για δημιουργία αλλά και την αγάπη του προς τα παιδιά.

Κάποτε ακουγόντουσαν και πάπιες. Οι πάπιες δεν υπάρχουν πια, ούτε τα πουλιά να συμπλέκουν τις φωνές τους με εκείνες των χαρούμενων μικρών σε κάθε βήμα ή περπατησιά τους.  Είμαι βέβαιος πως η μελέτη θα υστερεί αν δεν υπάρχουν όλα εκείνα τα στοιχεία, φωνές, μυρωδιές, λίμνες, που κάποτε αδιαίρετα πραγμάτωναν το όλον, μη μπορώντας να αφαιρέσεις τίποτε μικρό χωρίς να ταραχθεί η ισορροπία. Αν έχει περάσει σχεδόν μια δεκαετία που το πάρκο πληρούσε κάποιες από τις προϋποθέσεις του, σίγουρα σήμερα η ανάγκη της συντήρησης μοιάζει επιτακτική και είναι ζήτημα πολιτισμού και παιδείας του συνόλου.

Η παιδική χαρά της Φιλοθέης δεν ανήκει στους κατοίκους των βορείων προαστίων, που νομιμοποιούνται μόνο ελάχιστοι να έχουν τη χαρά επίσκεψής της. Ανήκει σε όλη τη νεότερη γενιά, ευτυχές κληροδότημα ενός δασκάλου για τους μικρούς φίλους, άρα κληροδότημα πολιτισμού, ενόσω παιδιά θα γεννιούνται και θα υπάρχουν.Παρακαταθήκη από μια μορφή γνωστή που ξεπέρασε κάποτε τα σύνορα της χώρας της και είναι υποχρέωσή μας να διατηρήσουμε την παιδική χαρά ως νεότερο μνημείο και μαζί μ’ αυτήν, τη χαρά των παιδιών, ακέραιη έτσι όπως την οραματίστηκε τέσσερεις δεκαετίες πίσω  ο «πατέρας» της πιο σύγχρονης μεταμοντέρνας γλώσσας, Δημήτρης Πικιώνης.

Advertisements

2 responses to “Ένας τόπος για μικρούς φτιαγμένος από έναν Μεγάλο

  1. Ξεκίνησα να (ξάνα)πηγαίνω στην παιδική χαρά του Πικιώνη πριν από πέντε χρόνια, πρώτα με το γιο μου, μετά και με την κόρη μου. Με χαρά ξαναβρήκα τις αναμνήσεις των παιδικών μου χρόνων. Και ως αρχιτέκτονας πια εκτίμησα με άλλο μάτι τις αξίες αυτού του υπέροχου τόπου.
    Δεν θέλω πια να πηγαίνω γιατί στεναχωριέμαι με την εγκατάλειψη και την καταστροφή…
    Πρώτα η μικρή τσουλήθρα, μετά το παγκάκι στο κυκλικό καθιστικό, μετά η βάρκα, μετά η αντλια της λίμνης, μετά η μεγάλη τσουλήθρα, λίγο λίγο η καλύβα….λίγο ακόμα και δεν θα μείνει ΤΙΠΟΤΑ…..και δεν είμαι καθόλου σίγουρη ότι όλα αυτά τα «χειροποίητα» παιχνίδια μπορούν να ξαναγίνουν από την αρχή…

    Μου αρέσει!

    • Να συνεχίσεις πηγαίνεις…
      Με την κόρη σου και με πολλά πολλά παιδιά, ίσως έτσι κάποιοι, βλέποντας και ακούγοντας τις παιδικές φωνές, ντραπούν και κάνουν επιτέλους κάτι.
      Η εγκατάλειψη στις κατασκευές του πάρκου κυριαρχούσε, παρόλα αυτά παιδιά με τις μαμάδες τους υπήρχαν. Κι ήταν απολαυστικοί οι μπόμπιρες !

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s